کتاب «نخل و نارنج» بر محور زندگی ‌خاتم الفقهاء و المجتهدین جناب شیخ انصاری و عصر ایشان نگاشته شده است. نویسنده، در رمان به شخصیت کم نظیر و جذاب نویسنده رسائل و مکاتب و ابعاد پنهان و جذاب وی و از سوی دیگر به حواشی مهم آن دوران از جمله جنگ‌های ایران و روس، حضور انگلستان در ایران و دوران امپراتوری عثمانی پرداخته است. از نکات مهم در این رمان پرداختن به ابعاد شخصیت سیاسی و مبارزاتی جناب شیخ انصاری  است که تاکنون مهجور مانده و در این قالب به خوبی تبیین شده است.

درباره کتاب نخل و نارنج

وحید یامین‌پور در اثر پیشرو به سراغ روایت داستانی زندگی و زمانه شیخ اعظم، شیخ مرتضی انصاری کرده است. کتاب «نخل و نارنج» نوشته وحید یامین‌پور درباره زندگی و زمانه شیخ مرتضی انصاری است که انتشارات کتاب جمکران منتشر شده است. نخل و نارنج اثرگذاری شیخ مرتضی انصاری بر جریان فقه شیعه مشهور است و تلاش مثال‌زدنی و ستودنی او در تربیت شاگردانی که ساختار علمی دین را قوت بخشیدند و شاگردان آن‌ها بعدها دنیا را تکان دادند بر همه مشخص است. شاگردانی که این عالم تربیت کرد، پرچم‌دار مبارزات سیاسی تاریخ‌سازی در خاورمیانه شدند؛ به‌عنوان نمونه میرزا محمدحسن شیرازی عهده‌دار زعامت دینی شیعیان شد و توانست در برابر قرارداد استعماری عصر ناصرالدین‌شاه فتوای مهم تحریم تنباکو را صادر کند و مردم را به مقاومت فرابخواند. پیروزی میرزا شیرازی توانست راه را بر جنبش‌های بعدی فراهم کند و دیگر شاگردان شیخ انصاری در ربع نخست قرن چهاردهم هجری توانستند نخستین انقلاب 100ساله اخیر را در منطقه خاورمیانه رهبری کنند. مکتب علمی و فقهی او شاگردانی چون امام خمینی (ره) داشت که اولین حکومت دینی در دوران غیبت کبری را بنا کردند. 

 بریده‌ای از کتاب نخل و نارنج:

 سید شفتی رسم داشت که در مجلس درس، گاهی با طرح پرسش‌های دشوار علمی طلبه‌ها را بیازماید و هم مدرس را به وجد آورد و هم طلاب را محک بزند در یکی از همان روزهای معمول که شیخ مرتضی در کنجی به درس سید گوش سپرده بود، سید سؤالی به‌غایت دشوار طرح کرد و منتظر پاسخ شد شیخ در گوش طلبه‌ای جوان که کنارش نشسته بود پاسخ پرسش سید را گفت و به‌سرعت مجلس درس را ترک کرد و راهی کاروان‌سرا شد. طلبه بی‌خبر از همه‌جا دست بلند کرد و پاسخ پرسش را آن گونه که شیخ گفته بود ارائه کرد سید شفتی که پاسخ طلبه را بسیار دقیق‌تر و عمیق‌تر از سطح مدرس خود، دید متحیر شد و گفت: «این پاسخ را یا خود حضرت حجت بن الحسن (عج) به تو گفته و یا شیخ مرتضی انصاری!»