کتاب حافظ - دیوان غزلیات - نشر صفی علیشاه

در میان انبوه آثار ادبیات پارسی، دیوان خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی همچون گوهری تابناک می‌درخشد. این مجموعه کامل اشعار و غزلیات، نه تنها یک کتاب شعر، بلکه دریایی از معانی عمیق، عرفان ناب و زیبایی‌های ادبی است که نسل‌هاست ذهن و دل مشتاقان را نوازش می‌دهد. حافظ، این استاد بی‌بدیل غزل پارسی، در دیوان خود چنان هنرمندانه تار و پود عشق زمینی و آسمانی را درهم تنیده که هر خواننده‌ای در هر سطحی از فهم و ادراک، گمشده خویش را در آن می‌یابد.

درباره کتاب حافظ - دیوان غزلیات

درباره این کتاب سترگ باید گفت که غزل حافظ، هم دارای سطوح عاشقانه‌ای چون غزل سعدی است، هم دارای سطوح عارفانه‌ای چون غزل عطار و مولانا و عراقی و هم از سوی دیگر وظیفه اصلی قصیده را که مدح است بر دوش دارد. از این رو شعر حافظ نماینده هر سه جریان عمده شعری قبل از اوست و قهرمان شعر او، هم معبود و هم معشوق و هم ممدوح است. شعر حافظ در محور عمودی، بیشتر دنیوی و عاشقانه یا مدحی است و مضامین مختلف از جمله عرفان در محورهای لفظی است و کسانی که شعر او را عرفانی می‌دانند به محور افقی توجه دارند، یعنی ابیات او را مستقل می‌پندارند. در این که بین ابیات حافظ ارتباط هنری ظریفی است هیچ شک نیست اما باید توجه داشت که ارتباط طولی با وحدت موضوع فرق می‌کند و ارتباط ابیات او با هم گاهی از طریق تداعی واژه‌ها و معناها است. آن چه شعر او را از شعر شاعران گروه تلفیق جدا می‌کند، علاوه بر لطف خدادادی سخن این است که حافظ، شاعری سیاسی و مبارز هم هست و با زبان ایهام و طنز به مسائل حاد اجتماعی دوره خود پرداخته است و با نوع شاهان متظاهر و زاهدان ریایی و صوفیان دروغین به مبارزه‌ای جانانه مشغول بوده و از این رو شعر او پراز اشاره‌های تاریخی به اوضاع و احوال عصر اوست که بسیاری از آن‌ها برما مجهول است. از سوی دیگر او در به‌کارگیری زبان ادبی یعنی استفاده کامل از بدیع و بیان و ایجاد روابط متعدد موسیقایی و معنایی بین کلمات گوی سبقت را از همگان ربوده است. در بدیع لفظی بیشتر به انواع جناس و سجع و در بدیع معنوی به انواع ایهام از قبیل ایهام تناسب، ایهام تضاد، ایهام ترجمه و تبادر و ایهام جناس و استخدام توجه دارد و در بیان عمده توجه او به استعاره تثبیه و سمبل است و از طرف دیگر شعر او از تلمیح به نکات و آموزه‌های عرفانی و قرآنی خالی نیست. ایهام در حافظ غوغایی است و بسامد آن از همه صنایع بیشتر است به نحوی که برخی آن را مختصه اصلی سبک حافظ شمرده‌اند. انواع مختلف ایهام در اشعار حافظ به گونه‌ای است که این دیدگاه وجود دارد که حافظ برای اولین بار این صنعت را کشف کرده است. دیگر از مشخصات عمده شعر حافظ، طنز است که آن را در همه زمینه‌ها از جمله در زمینه خیالی به کار برده است و در زمینه‌های فکری گاهی خیام را به یاد می‌آورد. اما به طور کلی دیوان حافظ خلاصه‌ای از همه جریانات مهم و عهده ادبیات پیش از او است. او به شعر همه شاعران بزرگ مخصوصا به اشعار معاصران خود نیم‌نگاهی داشته و بسیاری از غزلیات او اقتفای غزلیات آنان است اما علو بیان ادبی او همه نمونه‌های اصلی را تحت شعاع قرار می‌دهد.
چرا باید این کتاب جاودانه را خواند؟
اول آن که دیوان حافظ تنها یک کتاب شعر نیست، بلکه آیینه‌ای است از فرهنگ و تمدن ایرانی که در آن حکمت، عرفان، عشق و زیبایی در هم آمیخته است. خوانش اشعار حافظ پنجره‌ای به سوی درک عمیق‌تر از هستی می‌گشاید و روح را صیقل می‌دهد. دوم آن که از نظر ادبی، دیوان حافظ مدرسه‌ای کامل برای آموختن ظرایف زبان و ادبیات پارسی است. صنایع بدیعی و بیانی به کار رفته در اشعار او، بالاترین سطح هنر شاعری را به نمایش می‌گذارد. سوم آن که حافظ با زبان طنز و ایهام، درس زندگی و مبارزه با ریاکاری می‌دهد و این آموزه‌ها در هر زمانه‌ای کاربرد دارند. چهارم آن که تفأل به دیوان حافظ، سنتی دیرینه در میان ایرانیان است که نشان از اعتماد و ارادت خاص به این شاعر بزرگ دارد و همین امر بر تقدس این کتاب در فرهنگ ما افزوده است.

خواندن کتاب حافظ - دیوان غزلیات را به چه کسانی توصیه می‌کنیم؟

این کتاب شگفت‌انگیز به تمام دوستداران شعر و ادب پارسی، پژوهشگران حوزه عرفان و فلسفه، آنان که به دنبال درک عمیق‌تری از فرهنگ ایرانی هستند، کسانی که از هنر و زیبایی لذت می‌برند و همه کسانی که در جست‌وجوی حقیقت و معنای زندگی هستند پیشنهاد می‌شود.

در بخشی از کتاب حافظ - دیوان غزلیات می‌خوانیم

الا یا ای‌ها الساقی ادر کاسا و ناول‌ها****که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل‌ها، به بوی نافه‌ای کاخر صبا زان طره بگشاید****ز تاب جعد مشکینش چه خون افتاد در دل‌ها، مرا در منزل جانان چه امن عیش چون هر دم****جرس فریاد می‌دارد که بربندید محمل‌ها، به می سجاده رنگین کن گرت پیر مغان گوید****که سالک بی‌خبر نبود ز راه و رسم منزل‌ها.