کتاب ساختار معنایی مثنوی معنوی - دفتر دوم رمز گشایی مثنوی معنوی - نشر اطلاعات

در گستره‌ی پهناور پژوهش‌های عرفانی و ادبی، کمتر اثری را می‌توان یافت که به اندازه‌ی مثنوی معنوی مولانا جلال‌الدین بلخی، هم‌چون اقیانوسی بیکران، نگاه محققان و عارفان را به خود خیره کرده باشد. کتاب گرانسنگ «ساختار معنایی مثنوی معنوی (دفتر دوم): رمزگشایی مثنوی معنوی» تألیف مهوش‌السادات علوی، همراه با مقدمه‌ی ارزشمند استاد سید حسین نصر، گامی است بلند و نوین در عرصه‌ی شناخت این شاهکار جاودان. این اثر که به همت مؤسسه‌ی پژوهشی میراث مکتوب منتشر شده، در حقیقت ادامه‌دهنده‌ی مسیری پژوهشی است که با پایان‌نامه‌ی دکترای سید سلمان صفوی و کتاب «طرح معنوی مولانا» آغاز شد و این‌بار با نگاهی عمیق‌تر و دقیق‌تر به کالبدشکافی دفتر دوم مثنوی می‌پردازد.

درباره کتاب «ساختار معنایی مثنوی معنوی (دفتر دوم): رمزگشایی مثنوی معنوی»

درباره‌ی این کتاب باید گفت که رویکرد آن، انقلابی در خوانش مثنوی محسوب می‌شود. برای دهه‌ها، بسیاری از مولوی‌شناسان برجسته، از جمله آربری و نیکلسون، با وجود تحسین ژرفای حکمت آمیز مثنوی، آن را فاقد ساختاری منسجم و دارای کیفیتی فی‌البداهه می‌دانستند. اما اثر حاضر با روشی علمی و مبتنی بر «توازی» و «انعکاس متقاطع»، پرده از نظم پنهان و ساختاری ارگانیک در دلِ به ظاهر آشفته‌ی این دفتر برمی‌دارد. مهوش‌السادات علوی با تجزیه و تحلیل 3810 بیت در 111 بخش و 61 حکایت، نشان می‌دهد که چگونه این اجزای به ظاهر پراکنده، در قالب 12 گفتمان بلند و سه بلوک کلان، حول محورهای معنایی واحد گرد هم می‌آیند. او با ترکیبی بی‌نظیر از هرمنیوتیک معنوی، ساختارشناسی و نمادگرایی قرآنی، الگویی ارائه می‌کند که نه‌تنها نظم درونی دفتر دوم را آشکار می‌سازد، بلکه رابطه‌ی عمیق معناشناختی آن را با قرآن کریم به نمایش می‌گذارد. همان‌گونه که دکتر نصر اشاره می‌کند، این کشف، نو و مهم است و حاکی از وجود ساختاری پنهان در سطح هر داستان و در کل دفتر است.

خواندن کتاب «ساختار معنایی مثنوی معنوی (دفتر دوم): رمزگشایی مثنوی معنوی» را به چه کسانی توصیه می‌کنیم؟

این اثر ارزشمند به ویژه به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌ی عرفان اسلامی، ادبیات فارسی و علوم قرآن و حدیث، اساتید و علاقه‌مندان جدی مولوی‌شناسی و نیز محققانی که دغدغه‌ی کشف ساختارهای معنایی در متون کلاسیک را دارند، پیشنهاد می‌شود. برای کسانی که همواره مثنوی را اثری شگفت‌انگیز اما فاقد چارچوب می‌دانستند، این کتاب پاسخی درخشان و روشن‌گرانه است.