کتاب فلسفه دانش اقتصاد اسلامی - نشر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

در میان انبوه کتاب‌های اقتصادی که غالباً بر پایه‌ی مکاتب غربی و سکولار نگاشته شده‌اند، یافتن اثری که اقتصاد را از منظر اسلامی و با تکیه بر مبانی معرفت‌شناختی این دین جامع تحلیل کند، کاری دشوار است. کتاب «فلسفه دانش اقتصاد اسلامی» اثر برجسته‌ی استاد سیدحسین میرمعزی، همچون نگینی درخشان در عرصه‌ی مطالعات اقتصاد اسلامی می‌درخشد و پاسخی استعمقی و بنیادین به این خلأ بزرگ. این کتاب تنها به بیان احکام اقتصادی اسلام بسنده نکرده، بلکه با کندوکاو در لایه‌های زیرین معرفت، به تأسیس دانش اقتصاد بر پایه‌ی فلسفه‌ی اسلامی و جهان‌بینی توحیدی می‌پردازد و نظامی منسجم و بدیل را معرفی می‌کند.

درباره کتاب «فلسفه دانش اقتصاد اسلامی» 

کتاب «فلسفه دانش اقتصاد اسلامی» به‌صورت جدی و عمیق به این پرسش محوری پاسخ می‌دهد که چگونه می‌توان دانش اقتصاد را با تکیه بر مبانی اسلامی بازتعریف و تولید کرد. پروفسور میرمعزی در این اثر، از مرزهای سنتی فقه الاقتصاء فراتر رفته و با رویکردی فلسفی- معرفتی، به سراغ بنیادی‌ترین مفاهیم می‌رود. او استدلال می‌کند که برای دستیابی به یک اقتصاد genuinely اسلامی، تنها تطبیق احکام بر مصادیق کافی نیست، بلکه باید «دانش اقتصاد» جدیدی با پیش‌فرض‌ها، مفاهیم کلیدی و روش‌شناسی ویژه‌ی خود شکل گیرد. مباحث کتاب از تعریف انسان اقتصادی در اسلام و جایگاه او در جهان آفرینش آغاز می‌شود و مفاهیمی چون عقلانیت، هدفمندی رفتارها، مفاهیم سود و زیان، مالکیت و توزیع ثروت را در پرتو آیات قرآن و روایات معصومین علیهم‌السلام و با بهره‌گیری از فلسفه‌ی اسلامی مورد بازخوانی اساسی قرار می‌دهد. نویسنده با دقتی تحسین‌برانگیز، نشان می‌دهد که چگونه مبانی هستی‌شناختی و انسان‌شناختی اسلام، منجر به خلق نظریه‌های اقتصادی متمایزی در حوزه‌های تولید، مصرف، مبادله و توزیع می‌شود که نه تنها کارآمد، بلکه عادلانه و سعادت‌بخش است.
چرا باید این کتاب را خواند؟
خواندن این کتاب تنها به متخصصان اقتصاد محدود نمی‌شود، بلکه برای هر اندیشمند و دغدغه‌مندی که در پی فهم رابطه‌ی عمیق بین دین و زندگی است، ضروری به نظر می‌رسد. اولاً این کتاب یک نقشه‌ی راه جامع و علمی برای تمامی کسانی است که آرمان تأسیس تمدن نوین اسلامی را در سر می‌پرورانند. آنان که به دنبال الگویی عملی و نظری برای ساخت نظام اقتصادی بدیل در برابر نظام سرمایه‌داری و سوسیالیستی هستند، در این کتاب گنجینه‌ای بی‌نظیر خواهند یافت. ثانیاً این اثر به‌گونه‌ای نگاشته شده که خواننده پس از مطالعه، درکی عمیق‌تر و نظام‌مند از کل مفاهیم اقتصادی پیدا می‌کند و قادر خواهد بود رویدادهای اقتصادی جهان را از پنجره‌ی دیگری تحلیل کند. ثالثاً کتاب «فلسفه دانش اقتصاد اسلامی» پلی است بین سنت و مدرنیته؛ نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از دل میراث غنی اسلامی، به نظریه‌هایی دست یافت که نه تنها پاسخگوی مشکلات امروز بشر هستند، بلکه راهگشای آینده‌ای روشن‌ترند. این کتاب به خواننده می‌آموزد که اقتصاد می‌تواند و باید در خدمت اخلاق، عدالت و تعالی معنوی انسان باشد، نه آن که انسان را قربانی سود و سرمایه‌ی بی‌حدوحصر کند.

خواندن کتاب «فلسفه دانش اقتصاد اسلامی»را به چه کسانی توصیه می‌کنیم؟

این اثر نفیس به‌ویژه به اقتصاددانان، پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های اقتصاد و علوم اسلامی، اساتید دانشگاه، طلاب علوم دینی، مدیران و سیاست‌گذاران کلان اقتصادی که دغدغه‌ی اجرای اقتصاد مقاومتی و اسلامی را دارند و نیز به همه‌ی علاقه‌مندان به مطالعات میان‌رشتهای دین و علوم انسانی پیشنهاد می‌شود. مطالعه‌ی این کتاب برای کسانی که به دنبال یافتن پاسخی مستدل و منطقی به شبهات نظری در زمینه‌ی اقتصاد اسلامی هستند، بسیار سودمند و روشن‌گر خواهد بود.

در بخشی از کتاب «فلسفه دانش اقتصاد اسلامی» می‌خوانیم؟

علم اقتصاد متعارف در دامان فلسفه سرمایه‌داری غرب متولد شده و تکامل یافته است، با این وجود از سوی مؤسسان و اندیشمندان آن، همواره ابتناءاش بر جهان‌بینی خاص انکار شده است؛ ‌این افراد تلاش کرده‌اند که این علم را به عنوان علمی جهانی معرفی کنند. اما بسیاری اندیشمندان اسلامی از ابتدای مواجهه با این علم آن را دستاورد تمدن غرب و مبتنی بر فلسفه غیر‌توحیدی و غیر‌اسلامی دانسته و بر تولید علم اقتصاد مبتنی بر فلسفه اسلامی تأکید نموده‌اند. بی‌تردید تولید علم اقتصاد بر اساس مبانی فلسفی اسلامی امری ضروری است و اولین گام برای رسیدن به این مقصود تدوین مبانی فلسفی این علم از دیدگاه اسلامی و تبیین تفاوت‌های آن با مبانی فلسفی علم اقتصاد متعارف است.