کتاب دیوان بدرالدین جاجرمی - نشر سخن

در میان انبوه نام‌های درخشان شعر و ادب فارسی، نام‌هایی هستند که همچون ستاره‌هایی کم‌فروز در پس ابرهای زمان پنهان مانده‌اند؛ گنج‌هایی که کشف و شناسایی آن‌ها، حلقه‌های مفقودۀ تاریخ فرهنگی ما را تکمیل می‌کند. کتاب دیوان بدرالدین جاجرمی، دقیقاً یکی از این گنجینه‌های ناشناخته است. این اثر، گردآوری و تصحیح اشعار شاعری از سدۀ هفتم هجری است که عمر خویش را در کانون ادب‌پروری خاندان صاحبی اصفهان گذرانده و صدای ستایشگر روزگار خویش بوده است. این کتاب، تنها مجموعه‌ای از اشعار نیست، بلکه پنجره‌ای است به دنیای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ایران در دورانی پرتلاطم که با روایتی شاعرانه و صمیمی به تصویر کشیده شده است.

درباره کتاب دیوان بدرالدین جاجرمی

بدرالدین جاجرمی، شاعر گمنام سدۀ هفتم هجری، بیشتر عمر پربار خویش را در دربار بهاءالدین محمد، فرزند شمس‌الدین محمد صاحب‌دیوان، در شهر اصفهان سپری کرده است. اصفهان آن روزگار، نه تنها کانون سیاسی، بلکه مرکزی برای تجمع ادیبان، عالمان و شاعران بود و بدرالدین در چنین فضایی به آفرینش شعر پرداخت. عمدۀ اشعار باقی‌مانده از او در ستایش همین بهاءالدین و دیگر اعضای خاندان صاحبی سروده شده‌اند. این اشعار، افزون بر جنبۀ ادبی، سند تاریخی ارزشمندی هستند که روابط ارباب و شاعر، مشروعیت‌بخشی حکومت‌ها از طریق هنر و فضای فکری حاکم بر یک دودمان ایرانی را روشن می‌کنند. نکتۀ قابل توجه و در عین حال چالش‌برانگیز در مسیر شناخت این شاعر، پراکندگی اشعار اوست. دیوان مضبوط و مدونی از بدرالدین جاجرمی در دست نیست و اشعار او در لابه‌لای جنگ‌های خطی، تذکره‌ها و فرهنگ‌های گوناگون پراکنده است. همین امر ارزش کار مصححان این اثر را دوچندان می‌کند. تلاش آن‌ها بر گردآوری این پراکنده‌ها و ارائه‌ متنی منسجم و قابل اعتماد متمرکز بوده است. افزون بر قصاید و غزلیات، سه منظومۀ خاص نیز از این شاعر به یادگار مانده است: اختلاج‌نامه، فال‌نامه و اختیارات قمر. این منظومه‌ها از این جهت جالب‌توجه هستند که بن‌مایۀ همگی آن‌ها با فرهنگ عامه و باورهای مردمی ایران عجین شده و دریچه‌ای کم‌مانند به دنیای فولکلور، خرافه‌ها و نجوم عامیانۀ ایرانیان در قرون میانی می‌گشایند.

خواندن کتاب دیوان بدرالدین جاجرمی را به چه کسانی توصیه می‌کنیم؟

دیوان بدرالدین جاجرمی، اثری تخصصی و در عین حال جذاب برای طیف وسیعی از علاقه‌مندان است. پژوهشگران و دانشجویان حوزۀ تاریخ ادبیات فارسی و سبک‌شناسی، اولین مخاطبان این کتاب هستند. مطالعه‌گران تاریخ اجتماعی و فرهنگی ایران در دورۀ مغول می‌توانند از لابه‌لای ابیات این شاعر، داده‌های دست‌اولی بیابند. علاقه‌مندان به فرهنگ عامه و فولکلور ایرانی با مطالعۀ منظومه‌های وی، با دنیایی غنی از باورها و سنت‌های رایج آن دوران آشنا خواهند شد.