کتاب چک لیست - نشر نوین توسعه

ما دانش و معلومات خیره‌کننده‌ای جمع‌آوری کرده‌ایم. این دانش را در اختیار عده‌ای از باسوادترین و ماهرترین افراد جامعه قرار داده‌ایم و این افراد، از طریق همین معلومات، کارهای شگفت‌آوری انجام داده‌اند. باوجود این، همین دانش و معلومات، اغلب قابل‌مدیریت نیست. دلیل آن بسیار واضح است: حجم و پیچیدگی آنچه می‌دانیم از توانایی فردی ما برای اجرای درست، کامل و قابل‌اطمینان این معلومات پیشی گرفته است. این بدین معناست که ما برای غلبه بر شکست به راهکار متفاوتی نیاز داریم، راهکاری که مبتنی بر تجربه باشد و درعین‌حال که از علم افراد بهترین استفاده را می‌کند، بتواند ناتوانی انکارناپذیر بشر را جبران کند. چنین راهکاری وجود دارد. این راهکار، چک‌لیست است.

درباره کتاب چک لیست

آتول گوانده (Atul Gawande) نویسنده هندی‌تبار کتاب چک لیست که حرفه اصلی‌اش پزشکی‌ست، در آخرین کتاب پرفروش خود نشان می‌دهد، ایدهٔ ساده چک لیست چه چیزی را در مورد پیچیدگی زندگی ما آشکار می‌کند و اینکه چطور می‌توانیم از آن استفاده کنیم. دانش عملی و مهارت بشر تقریباً در همه حوزه‌های کاری به‌صورت چشمگیری گسترش‌یافته و در نتیجه میزان مشکلات ما برای به‌کارگیری و ارائه آنها نیز افزایش‌یافته است. اما مشکل اینجاست، تقریباً در هر حوزه کاری که دارای پیچیدگی و میزان زیادی از اطلاعات است، شاهد این موضوع هستیم که با خطاهای بسیار ساده اما رایجی مثل فراموش‌کردن مواجه هستیم. متأسفانه در عصر کنونی نیمی از بیمارانی که دچار حمله قلبی می‌شوند، به‌موقع درمان نمی‌شوند و دو سوم میزان مرگ‌ومیر به علت خطاهای انسانی است. در واقع متخصصان در یک محیط پیچیده با دو مشکل اصلی جایزالخطا بودن حافظه و دقت بشر روبرو هستند. مخصوصاً در بحث امور روزمره که به‌سادگی تحت‌تأثیر خیل اتفاقات پرفشار روانی نادیده گرفته می‌شوند (وقتی بیماری دارید که استفراغ می‌کند و یکی از اعضای نگران خانواده‌اش از شما می‌پرسد که چه اتفاقی افتاده، می‌توانید به‌راحتی فراموش کنید که نبض بیمار را کنترل کنید). در آنچه مهندسان آن را فرایند صفر و یک می‌نامند، حافظه پر اشتباه و حواس‌پرتی، خطری خاص است. چه برای خرید مواد لازم کیک در حال رفتن به سوپرمارکت باشید، چه در حال آماده‌کردن هواپیما برای بلندشدن یا در حال ارزیابی بیماری در بیمارستان، اگر فقط یک مرحله مهم و اساسی را فراموش کنید، انگار که هیچ تلاشی نکرده‌اید. چک‌لیست‌ها در مقابل چنین خطاهایی از ما محافظت می‌کنند. آنها کم‌اهمیت‌ترین مراحل را به ما یادآوری و آنها را آشکار می‌کنند. نه‌تنها به ما امکان بازنگری می‌دهند؛ بلکه نظمی خاص برای عملکرد بهتر را به ما القا می‌کنند. چک‌لیست‌ها فهرستی تکرارپذیر برای انجام کارهایی هستند که احتمال خطای انسانی در انجام آن‌ها بالاست. همچنین در طول کتاب به این مهم پرداخته می‌شود که چگونه بفهمیم چک‌لیست‌ها در کدام موقعیت‌ها می‌توانند به ما کمک کنند و در کدامشان نمی‌توانند؟ آیا چک لسیت می‌تواند مثل صابون برای مراقبت‌های جراحی باشد؛ ساده، ارزان، مؤثر و قابل‌انتقال؟ ویژگی‌های یک چک لیست خوب/بد چیست؟