کتاب آیین زندگی : اخلاق کاربردی - نشر معارف

کتاب آیین زندگی: اخلاق کاربردی آیین زندگی (اخلاق کاربردی)، درس‌نامه‌ای پژوهشی است که ناظر به سرفصل‌های مصوب درس اخلاق اسلامی دانشگاه‌ها و به هدف تأمین منبعی برای این درس تدوین شده‌ است. این کتاب در ضمن نه فصل کوشیده‌ است با رویکردی جدید به طرح برخی از مهم‌ترین مسائل اخلاقی دانشجویان بپردازد. عناوین فصول این کتاب عبارتند از: کلیات، اخلاق دانشجویی، اخلاق پژوهش، اخلاق نقد، اخلاق معیشت، اخلاق معاشرت، اخلاق جنسی، اخلاق سیاست و اخلاق گفتگو. این کتاب سه ویژگی مهم دارد: (1) توجه به معیارها و اصول کلی و پرهیز از پرداختن به جزئیات مسائل اخلاقی؛ (2) تحقیقی بودن و ارجاع به بیش از یکصد و هفتاد منبع که اغلب از منابع معتبر و اصیل به حساب می‌آیند؛ (3) رعایت شیوه‌های نوین نگارش کتاب‌های آموزشی و درسی. به این صورت که در ابتدای هر فصل اهداف کلی آن فصل بیان شده تا مخاطب از ابتدا بداند که در این درس باید به دنبال یافتن پاسخ چه مسائلی باشد. در ضمن هر فصلی نیز مطالب متنوعی در درون کادر و با قلمی متفاوت بیان شده است. بعضی از این کادرها، توضیحی‌اند. به این صورت که در مواردی احساس شده‌ است، ذکر نمونه‌ای تاریخی و بیان نمونه‌ای عینی به فهم مطلب برای برخی از مخاطبان مفید است و در عین حال ذکر آن در درون متن ممکن است موجب دور شدن از هدف اصلی گردد، به همین دلیل آن را در داخل کادر ذکر کرده‌ایم. برخی دیگر از کادرها نیز به صورت بررسی مصداقی و تطبیقی هستند؛ به این صورت که ابتدا معیار کلی در متن ارائه شده و سپس در داخل کادر یک مورد خاصی را ذکر کرده و از دانشجویان خواسته‌ایم که آن معیاری را در اینجا تطبیق کنند. دسته‌ای دیگر از کادرها هم به صورت بررسی مقایسه‌ای است. به منظور پرورش قدرت استدلال اخلاقی دانشجو و بالا بردن تعقل و درک اخلاقی‌ او با ذکر دیدگاه برخی از مکاتب اخلاقی دیگر از او خواسته‌ایم که در آن مورد به داوری بنشیند و نقاط قوت و ضعف مکاتب دیگر را نشان دهد. همچنین در پایان هر فصلی اولاً سؤالاتی متناسب با درس استخراج شده است. ثانیاً منابعی برای مطالعة بیشتر در موضوع آن فصل معرفی شده است. ثالثاً مطالب یا موضوعاتی برای پژوهش بیشتر ارائه شده است از دانشجویان خواسته شده است. اساتید می‌توانند به عنوان تحقیقات کلاسی از دانشجویان بخواهند که در آن موضوعات به تحقیق پرداخته و حاصل کار خود را در کلاس کنفرانس داده یا به صورت مکتوب ارائه نمایند. گفتنی است این کتاب در نخستین ویراست خود مورد استقبال چشم‌گیر استادان و دانشجویان قرار گرفت. به گونه‌ای که در طول سال 1384 و 1385 بارها و بارها تجدید چاپ شد. در عین حال، خالی از اشکال نبود. استادان و دانشجویان عزیز نیز نویسنده را مورد لطف قرار دادند و نظرات اصلاحی و انتقادی خود را، به صورت کتبی و شفاهی، به نویسنده هدیه دادند. نویسنده هم کوشید تا در ویراست دوم کتاب که در سال 1386 به چاپ رسید به جبران کمبودهای آن بپردازد. در ویراست دوم بسیاری از مشکلات تایپی برطرف شد؛ برخی از فعالیت‌های تکمیلی و جنبی کم‌فایده و نامناسب حذف شد و کادرهایی دقیق‌تر و عمیق‌تر جایگزین آنها گردید. تغییراتی جدی در طراحی پرسش‌های پایانی انجام گرفت. برخی مطالب تکراری و غیر ضرور حذف و پاره‌ای مطالب ضروری افزوده گردید. اشعار و احادیثی که در ویراست نخست، بدون ارجاع بودند، اصلاح شد. در اینجا لازم است از همة عزیزانی که به صورت مکتوب و یا با شرکت در جلسات نقد، دیدگاه‌های اصلاحی و انتقادی خود را مطرح کردند صمیمانه تشکر کنم. گفتنی است کتاب حاضر در سال 1385 به عنوان اثر برگزیدة حوزة علمیة قم در زمینة اخلاق و عرفان مورد تقدیر قرار گرفت.