کتاب مشروطه شناسی - شناخت تاریخی تحلیلی نهضت های اسلامی معاصر ایران - نشر آرما

کتاب مشروطه شناسی : شناخت تاریخی تحلیلی نهضت های اسلامی معاصر ایران این کتاب مجموعه مقالات، مصاحبه‌ها و سخنرانی‌های دکتر موسی نجفی با موضوع شناخت تاریخی تحلیلی نهضت‌های اسلامی معاصر ایران است. نویسنده در این کتاب با تقسیم بندی نهضت بیداری اسلامی در ایران به دوران قبل و بعد از مشروطه، سعی در ارائه شاخص فکری و تاریخی داشته است. در رهگذر ارائه این معیار تاریخی وی معتقد است: «به خاطر سیطره «مکتب تبریز» در تاریخ‌ نگاری امثال کسروی و تاریخ نگاران سکولار مانند آدمیت، ملک‌زاده و یحیی دولت آبادی، این نیاز حس شد که اسناد واقعی تری نسبت به گزارشات آن‌ها مطرح شود، تا زوایای جدیدی از مشروطه کشف شود. بنابراین سه عامل کنار رفتن تعصبات قومی، ضعیف شدن جریان سکولار در مشروطه و شک کردن به نوشته‌های آنان و سوم رجعت به «متن اسناد» در مقابل «گزارشات تاریخی» باعث شده است زوایایی از تاریخ مشروطه به دست آید که غیر از وجوه «اسمی»‌ای است که تا به حال نوشته شده است.» (مشروطه‌شناسی، صفحه 61) نویسنده هدف از شناخت تاریخی تحلیلی نهضت‌های اسلامی معاصر ایران و در صدر آن‌ها نهضت مشروطه را چنین عنوان می‌کند: «در واقع باید بررسی کرد که چرا نهضتی که باید دردهای مردم را دوا می‌کرد و معضل جامعه ایران را رفع می‌نمود، خودش به خاطر انحراف به بد‌ترین درد تبدیل شد؟… برای نظام نوپای اسلامی این مطلب چشم انداز بسیار مهمی است که چگونه نهضتی که با شور و حرارت مردمی و انگیزه‌های دینی شروع شد، نگذاشتند به اهداف خود برسد؟ شناخت ریشه‌ها و علل منحرف کننده مشروطه، می‌تواند هشدارهای خوبی در مورد حوادث و فتنه‌های اخیر و جریان‌های سی سال گذشته به ما بدهد؛ یعنی مشروطه‌شناسی باید منجر به انقلاب‌شناسی شود. آسیب‌شناسی مشروطه هم می‌تواند آسیب‌شناسی انقلاب اسلامی ما را در پی داشته باشد» (همان، صفحه 72و 73) «تاریخ ایران دو محور مختصات دارد که باید هر دو محور را خوب بشناسیم؛ محور عمودی صفویه است و محور افقی مشروطه. برآیند این دو محور می‌شود انقلاب اسلامی» (همان، صفحه 83) گفتنی است این کتاب از مجموعه کتاب‌های «و انتم الاعلون» است. «و انتم الاعلون» عنوان مجموعه کتاب‌هایی است که به موضوع تاریخ، تفکر و تمدن می‌پردازد.