کتاب طراحی سازمان - نشر آریانا قلم

در آغاز باید گفت کتاب «طراحی سازمان: درک عمیقی از سازمان‌دهی در هفت الگو» نوشته هنری مینتزبرگ، یکی از آن آثار ماندگار و تحول‌آفرین در حوزه مدیریت است که هر خواننده‌ای را به تفکر عمیق وامی‌دارد. این کتاب، حاصل پنج دهه پژوهش و تفحص یکی از برجسته‌ترین و پیشروترین اندیشمندان عرصه مدیریت است که با قلمی شیوا، طناز و در عین حال بسیار عمیق، پیچیده‌ترین مفاهیم سازمانی را به تصویر می‌کشد. مینتزبرگ در این اثر، رسالت خود را نه ارائه نسخه‌ای جهان‌شمول، بلکه ارائه دریچه‌ای تازه برای درک این «موجودات عجیب» یعنی سازمان‌ها می‌داند. او به درستی استدلال می‌کند که دنیای واقعی سازمان‌ها، فرسنگ‌ها با نمودارهای سازمانی زیبا و ساده‌انگارانه فاصله دارد و برای درک این جهان پیچیده، نیازمند چارچوبی قدرتمند و انعطاف‌پذیر هستیم. این چارچوب قدرتمند، در قالب مجموعه‌ای از «هفت‌ها» ارائه می‌شود که هسته مرکزی اندیشه مینتزبرگ را تشکیل می‌دهد.

درباره کتاب طراحی سازمان

مینتزبرگ برای تشریح سازمان‌ها، سه دسته هفت‌تایی بنیادین را معرفی می‌کند: هفت بخش بنیادین سازمان، هفت نیروی سازمان‌دهنده و هفت الگوی سازمانی. این هفت نیروی سازمان‌دهنده که عبارتند از کارایی، مهارت، یکپارچگی، همکاری، فرهنگ، جداسازی و تعارض، همواره در حال کشمکش و تعامل با یکدیگرند و هر سازمان، عرصه‌ای برای نمایش این نیروهاست. از دل این تقابل‌ها، هفت الگوی سازمانی متمایز سر برمی‌آورند که هر کدام نماینده غلبه یکی از این نیروها هستند. سازمان شخصی که حول محور کارایی و یک رهبر مقتدر می‌چرخد، در کنار ماشین برنامه‌ریزی‌شده یا همان بوروکراسی که بر مهارت و استانداردسازی متکی است، دو الگوی شناخته‌شده هستند. مجمع حرفه‌ای که فرهنگ و تخصص حرفه‌ای اعضایش ستونش است، با پیشگام پروژه یا ادهوکراسی که در محیط‌های پویا و نوآورانه بر پایه همکاری تیمی شکل می‌گیرد، در تضاد قرار می‌گیرد. ساختار بخشی که نیروی محرکه آن جداسازی و استقلال واحدهای مختلف است، در مقابله با سازمان هم‌بسته می‌ایستد که در آن یکپارچگی و وحدت هدف، نیروی غالب محسوب می‌شود و در نهایت، آوردگاه سیاسی که تعارض، خصیصه ذاتی و نیروی محرک آن است. مینتزبرگ با مهارت تمام نشان می‌دهد که هیچ‌یک از این الگوها ذاتاً برتر نیستند، بلکه هر سازمانی بسته به استراتژی، محیط و ماهیت کارش، باید ترکیبی منحصربه‌فرد از این الگوها را برگزیند و از نیروهای مناسب بهره ببرد. خواندن این کتاب به این دلیل ضروری است که دریچه نگرش شما به سازمان‌ها را برای همیشه تغییر می‌دهد. این اثر به شما می‌آموزد که به جای تقلید کورکورانه از مدل‌های مدیریتی روز، چگونه ساختار سازمان خود را با در نظر گرفتن نیروهای درونی و استراتژی کلان آن، طراحی و بازطراحی کنید. «طراحی سازمان» تنها یک کتاب تئوری نیست، بلکه یک ابزار عملی قدرتمند برای «دیدن» و «درک کردن» پویایی‌های نامرئی اما بسیار تأثیرگذار درون هر سازمانی است. زبان ساده و طنز خاص مینتزبرگ، مطالعه این کتاب غنی را از یک وظیفه علمی به یک سفر لذت‌بخش تبدیل می‌کند. 

خواندن کتاب طراحی سازمان را به چه کسانی توصیه می‌کنیم؟

این کتاب به مدیران، مشاوران، دانشجویان و تمام کسانی که به دنبال درکی واقعی و عاری از کلیشه از دنیای پرهیاهوی سازمان‌ها هستند، پیشنهاد می‌شود. اگر به دنبال نقشه‌ای برای جهت‌یابی کردن در پیچیدگی‌های سازمانی هستید و می‌خواهید به جای دنباله‌روی، معمار ساختار سازمان خود باشید، مطالعه این اثر مینتزبرگ گامی ضروری و تحول‌آفرین در مسیر حرفه‌ای شما خواهد بود.

در بخشی از کتاب طراحی سازمان می‌خوانیم

الگوی دیگر سازمان، ماشین برنامه‌ریزی‌شده است. سازمانی که معادل نگرش کلاسیک بوروکراسی است و تاکید در آن، بر استانداردسازی کارها، ایجاد رویه‌های روشن و کنترل از طریق سیستم‌های برنامه‌ریزی و مبتنی بر قوانین می‌باشد. صنایع تولیدی و ادارات سنتی بهترین نمونه‌های این ساختار محسوب می‌شوند.